KUALA LUMPUR: Ramai orang hanya berjumpa doktor apabila badan mula menunjukkan tanda-tanda masalah.
Apabila dada mula sakit.
Apabila bacaan gula terlalu tinggi.
Apabila tekanan darah melonjak.
Atau apabila penyakit sudah berada pada tahap yang lebih serius.
Namun pakar kesihatan berpendapat pendekatan seperti ini perlu diubah. Dalam banyak keadaan, penyakit kronik seperti diabetes, tekanan darah tinggi dan kolesterol tinggi berkembang secara senyap selama bertahun-tahun sebelum menunjukkan gejala yang jelas. Pengesanan awal melalui pemeriksaan kesihatan berkala boleh membantu mengenal pasti masalah sebelum komplikasi berlaku. [stacks.cdc.gov], [odphp.health.gov]
Menurut Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), penyakit tidak berjangkit seperti diabetes, penyakit jantung dan hipertensi terus menjadi antara cabaran kesihatan utama negara. Oleh itu, saringan kesihatan berkala memainkan peranan penting dalam pencegahan dan rawatan awal. [moh.gov.my], [moh.gov.my]
"Saya Rasa Sihat, Jadi Saya Tak Perlu Check"
Ini antara alasan paling biasa diberikan.
Hakikatnya, ramai pesakit diabetes dan tekanan darah tinggi tidak mengetahui mereka mempunyai penyakit tersebut sehingga menjalani pemeriksaan kesihatan.
Pakar Perubatan Keluarga, Dr. Nadia Rahman berkata sebahagian besar penyakit kronik pada peringkat awal tidak menyebabkan kesakitan.
"Seseorang boleh nampak sihat, masih bekerja seperti biasa dan tidak mempunyai sebarang simptom, tetapi bacaan gula, kolesterol atau tekanan darah mereka mungkin sudah berada pada tahap yang membimbangkan."
1. Tekanan Darah
Tekanan darah tinggi sering digelar sebagai silent killer kerana ramai tidak menyedari mereka menghidapinya.
Jika tidak dikawal, keadaan ini boleh meningkatkan risiko:
- Penyakit jantung
- Strok
- Kerosakan buah pinggang
Pemeriksaan hanya mengambil masa beberapa minit tetapi boleh memberikan maklumat yang sangat penting mengenai kesihatan seseorang. [stacks.cdc.gov], [odphp.health.gov]
2. Paras Gula Dalam Darah
Malaysia merupakan antara negara yang berdepan peningkatan kes diabetes jenis 2.
Pemeriksaan gula darah boleh membantu mengenal pasti:
- Prediabetes
- Diabetes yang belum didiagnosis
- Kawalan diabetes bagi pesakit sedia ada
Rawatan awal boleh mengurangkan risiko komplikasi seperti kerosakan mata, buah pinggang dan saraf. [mems.my], [moh.gov.my]
3. Profil Kolesterol
Kolesterol tinggi jarang menyebabkan simptom pada peringkat awal.
Ramai hanya mengetahui mereka mempunyai masalah ini selepas mengalami penyakit jantung atau strok.
Ujian darah ringkas boleh mengukur:
- Kolesterol total
- LDL ("kolesterol jahat")
- HDL ("kolesterol baik")
- Trigliserida
[moh.gov.my], [stacks.cdc.gov]
4. Indeks Jisim Badan (BMI) dan Ukuran Pinggang
Ramai memberi perhatian kepada angka pada penimbang tetapi tidak kepada ukuran pinggang.
Pakar menjelaskan bahawa lemak berlebihan di bahagian abdomen mempunyai kaitan dengan:
- Diabetes jenis 2
- Penyakit jantung
- Sindrom metabolik
Ukuran pinggang sering memberikan gambaran risiko kesihatan yang lebih tepat berbanding berat badan semata-mata. [moh.gov.my], [stacks.cdc.gov]
5. Saringan Kanser Payudara
Kanser payudara kekal sebagai kanser paling lazim dalam kalangan wanita Malaysia.
Pengesanan awal dapat meningkatkan peluang rawatan yang berjaya dan kelangsungan hidup pesakit. [journal.waocp.org], [breast.cancer.org.my]
Kementerian Kesihatan Malaysia menggalakkan wanita menjalani Pemeriksaan Klinikal Payudara (CBE), manakala sesetengah wanita mungkin memerlukan mamogram berdasarkan umur dan faktor risiko. [malaysia.gov.my], [mamogram.l...pkn.gov.my]
6. Saringan Kanser Serviks
Kanser serviks boleh dicegah dan dikesan lebih awal melalui ujian saringan yang sesuai.
Ramai wanita tidak menjalani pemeriksaan kerana berasa malu atau takut.
Sedangkan perubahan awal pada serviks boleh dikenal pasti sebelum ia berkembang menjadi kanser. [moh.gov.my]
7. Pemeriksaan Prostat dan Kesihatan Lelaki
Bagi lelaki yang meningkat usia, gejala seperti:
- Kerap kencing
- Bangun malam untuk membuang air kecil
- Aliran kencing semakin lemah
tidak seharusnya diabaikan.
Pemeriksaan awal boleh membantu mengenal pasti masalah prostat dan menentukan sama ada penilaian lanjut diperlukan. [mkn.gov.my]
Bagaimana Dengan Vaksinasi Orang Dewasa?
Ramai mengaitkan vaksin dengan kanak-kanak.
Hakikatnya, orang dewasa juga memerlukan perlindungan melalui vaksin tertentu bergantung kepada umur, status kesihatan dan faktor risiko.
Pakar kesihatan menasihatkan orang ramai supaya berbincang dengan doktor mengenai vaksin yang sesuai, termasuk vaksin influenza dan lain-lain yang berkaitan dengan keadaan kesihatan masing-masing. [odphp.health.gov], [moh.gov.my]
Bila Kali Terakhir Anda Membuat Pemeriksaan Kesihatan?
Ramai tahu tarikh tamat lesen memandu.
Ramai tahu tarikh servis kereta.
Tetapi tidak ramai tahu bila kali terakhir mereka memeriksa kesihatan sendiri.
Pakar berpendapat pemeriksaan kesihatan tidak sepatutnya dilakukan hanya apabila sakit.
Ia perlu menjadi sebahagian daripada rutin penjagaan diri, sama seperti menjaga pemakanan dan bersenam.
Kesimpulan
Pemeriksaan kesihatan bukan bertujuan mencari penyakit.
Tujuannya adalah mengesan masalah lebih awal sebelum ia menjadi penyakit yang serius.
Dalam banyak keadaan, penyakit kronik seperti diabetes, hipertensi dan kolesterol tinggi boleh dikawal dengan lebih baik jika dikesan pada peringkat awal. [mems.my], [moh.gov.my], [stacks.cdc.gov]
Mungkin pelaburan kesihatan yang paling penting tahun ini bukanlah suplemen baharu atau alat kecergasan terkini.
Mungkin ia hanya satu perkara yang mudah.
Menempah temu janji untuk pemeriksaan kesihatan anda.
Rujukan
- Clinical Practice Guidelines (CPG) Management of Type 2 Diabetes Mellitus (6th Edition), Malaysia. [mems.my], [moh.gov.my]
- Ministry of Health Malaysia (MOH), Clinical Practice Guidelines & Screening Recommendations. [moh.gov.my], [moh.gov.my]
- CDC Sleep & Chronic Disease Prevention Resources. [stacks.cdc.gov], [odphp.health.gov]
- Clinical Breast Examination (CBE), Kementerian Kesihatan Malaysia. [malaysia.gov.my]
- LPPKN Program Subsidi Mamogram. [mamogram.l...pkn.gov.my]
- Breast Cancer Screening in Malaysia: A Policy Review. [journal.waocp.org], [journal.waocp.org]
- MKN Malaysia: Kesedaran Kesihatan Dewasa dan Penuaan Sihat. [mkn.gov.my]
