KUALA LUMPUR: Apabila Siti, 52, mula mengalami gangguan tidur, mudah berpeluh pada waktu malam dan perubahan emosi yang sukar dijelaskan, beliau menyangka dirinya sedang mengalami tekanan kerja.
Namun selepas mendapatkan pemeriksaan, doktor memberitahu bahawa beliau sebenarnya sedang melalui menopaus.
"Saya tahu menopaus akan berlaku, tetapi saya tidak sangka kesannya boleh dirasai dalam banyak aspek kehidupan," katanya.
Bagi kebanyakan wanita, menopaus sering dikaitkan dengan berakhirnya kitaran haid. Namun pakar menjelaskan bahawa perubahan yang berlaku jauh lebih besar daripada itu.
Ia menandakan satu fasa baharu dalam kehidupan wanita yang turut melibatkan perubahan hormon, kesihatan tulang, jantung dan payudara. [moh.gov.my]
Apa Sebenarnya Menopaus?
Menopaus berlaku apabila seorang wanita tidak lagi mengalami haid selama 12 bulan berturut-turut secara semula jadi.
Di Malaysia, kebanyakan wanita mengalami menopaus sekitar usia lewat 40-an hingga awal 50-an, walaupun usia berbeza bagi setiap individu.
Apabila pengeluaran hormon estrogen mula menurun, pelbagai perubahan boleh berlaku kepada tubuh.
Antara simptom yang sering dilaporkan termasuk:
- Rasa panas secara tiba-tiba (hot flushes)
- Berpeluh pada waktu malam
- Gangguan tidur
- Keletihan
- Perubahan emosi
- Kekeringan faraj
- Kesukaran menumpukan perhatian
Walaupun simptom ini biasa berlaku, tidak semua wanita mengalaminya pada tahap yang sama.
“Saya Jadi Mudah Marah, Adakah Itu Normal?”
Ini antara soalan yang sering ditanya di klinik.
Menurut pakar obstetrik dan ginekologi, perubahan hormon boleh mempengaruhi mood dan emosi seseorang wanita.
Ada yang menjadi lebih sensitif.
Ada yang berasa cemas tanpa sebab yang jelas.
Ada juga yang mengalami gangguan tidur sehingga memberi kesan kepada emosi pada siang hari.
"Ramai wanita menyalahkan diri sendiri atau menganggap mereka terlalu emosional. Sebenarnya perubahan hormon semasa menopaus boleh memainkan peranan dalam perubahan perasaan yang dialami."
Jangan Abaikan Kesihatan Jantung Selepas Menopaus
Ramai wanita memberi perhatian kepada simptom menopaus tetapi kurang menyedari kesannya terhadap kesihatan jangka panjang.
Selepas menopaus, penurunan hormon estrogen boleh meningkatkan risiko penyakit kardiovaskular.
Sebab itu doktor sering menasihatkan wanita untuk memberi perhatian kepada:
- Tekanan darah
- Paras kolesterol
- Berat badan
- Tahap aktiviti fizikal
Gaya hidup sihat menjadi lebih penting selepas menopaus berbanding sebelumnya.
Kesihatan Tulang Juga Perlu Diberi Perhatian
Estrogen membantu melindungi kepadatan tulang.
Apabila tahap hormon ini menurun, risiko osteoporosis turut meningkat.
Akibatnya, tulang menjadi lebih rapuh dan risiko patah tulang bertambah apabila usia meningkat.
Pakar menyarankan wanita menopaus agar:
- Mengambil kalsium yang mencukupi
- Mendapatkan vitamin D secukupnya
- Melakukan aktiviti fizikal secara berkala
- Menjalani pemeriksaan kesihatan mengikut nasihat doktor
Mengapa Kesihatan Payudara Menjadi Lebih Penting Selepas Umur 40 Tahun?
Selain perubahan hormon, satu lagi aspek yang sering dibincangkan bersama menopaus ialah kesihatan payudara.
Kanser payudara kekal sebagai kanser paling kerap berlaku dalam kalangan wanita Malaysia. Pengesanan awal memainkan peranan penting dalam meningkatkan peluang rawatan dan kelangsungan hidup pesakit. [journal.waocp.org], [journal.waocp.org]
Menurut semakan dasar saringan kanser payudara di Malaysia, diagnosis lewat masih menjadi cabaran utama dalam banyak kes. [journal.waocp.org], [journal.waocp.org]
Adakah Saya Masih Perlu Memeriksa Payudara Selepas Menopaus?
Ya.
Malah ramai pakar berpendapat kesedaran terhadap perubahan payudara perlu diteruskan sepanjang hayat.
Wanita perlu mendapatkan pemeriksaan jika mendapati:
- Ketulan baharu pada payudara
- Perubahan bentuk payudara
- Perubahan pada puting
- Lelehan yang luar biasa
- Perubahan pada kulit payudara
Walaupun kebanyakan perubahan tidak semestinya kanser, pemeriksaan awal sangat penting. [moh.gov.my], [journal.waocp.org]
Bila Perlu Menjalani Pemeriksaan Payudara?
Kementerian Kesihatan Malaysia menggalakkan wanita menjalani Pemeriksaan Klinikal Payudara (Clinical Breast Examination, CBE) bermula pada umur 30 tahun di fasiliti kesihatan. Wanita yang mempunyai faktor risiko tertentu boleh dirujuk untuk pemeriksaan lanjut termasuk mamogram. [malaysia.gov.my]
Selain itu, LPPKN turut menyediakan Program Subsidi Mamogram bagi meningkatkan pengesanan awal kanser payudara dalam kalangan wanita yang layak. [mamogram.l...pkn.gov.my]
Kisah Yang Semakin Biasa
Dr. Farah, seorang doktor keluarga di Kuala Lumpur, berkata antara perkara yang sering disesalinya ialah apabila wanita datang mendapatkan rawatan selepas simptom menjadi ketara.
"Ramai wanita menjaga keluarga terlebih dahulu dan mengabaikan kesihatan sendiri. Ada yang menangguhkan pemeriksaan selama bertahun-tahun kerana terlalu sibuk."
Menurut beliau, menopaus boleh menjadi peringatan yang baik untuk wanita memberi perhatian kepada kesihatan diri secara menyeluruh.
Menopaus Tidak Bermaksud Berhenti Menikmati Kehidupan
Satu salah faham yang masih wujud ialah menopaus dianggap penghujung fasa aktif seorang wanita.
Hakikatnya, ramai wanita memasuki usia 50-an dan 60-an dalam keadaan sihat, aktif dan produktif.
Yang penting ialah memahami perubahan yang sedang berlaku dan mengambil langkah untuk menjaga kesihatan sejak awal.
Aktiviti fizikal yang konsisten, pemakanan seimbang, pemeriksaan kesihatan berkala dan sokongan sosial yang baik boleh membantu wanita melalui fasa ini dengan lebih yakin.
Kesimpulan
Menopaus bukan penyakit dan bukan juga penghujung kehidupan yang aktif.
Ia adalah sebahagian daripada proses penuaan yang normal.
Namun pada masa yang sama, ia menjadi peluang untuk wanita memberi perhatian kepada aspek kesihatan yang sering diabaikan, termasuk kesihatan jantung, tulang dan payudara.
Seperti yang dikatakan oleh Siti selepas melalui pengalaman tersebut:
"Saya mula melihat menopaus bukan sebagai sesuatu yang perlu ditakuti. Ia cuma satu fasa baru yang memerlukan saya menjaga diri dengan lebih baik."
Fakta Kesihatan
✅ Menopaus ditakrifkan sebagai ketiadaan haid selama 12 bulan berturut-turut.
✅ Kanser payudara merupakan kanser paling lazim dalam kalangan wanita Malaysia.
✅ Wanita digalakkan menjalani Pemeriksaan Klinikal Payudara (CBE) bermula seawal usia 30 tahun.
✅ Pengesanan awal meningkatkan peluang rawatan dan kelangsungan hidup pesakit kanser payudara. [journal.waocp.org], [breast.cancer.org.my] [malaysia.gov.my] [journal.waocp.org], [moh.gov.my]
Rujukan
- Ministry of Health Malaysia (MOH), Management of Breast Cancer (3rd Edition). [moh.gov.my], [moh.gov.my]
- MyGovernment Malaysia, Clinical Breast Examination (CBE) by MOH. [malaysia.gov.my]
- LPPKN, Program Subsidi Mamogram. [mamogram.l...pkn.gov.my]
- Htay MNN et al., Breast Cancer Screening in Malaysia: A Policy Review, Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. [journal.waocp.org], [journal.waocp.org]
- National Breast Cancer Directory Malaysia / National Cancer Society Malaysia. [breast.cancer.org.my], [ngohub.asia]
