KUALA LUMPUR: Apabila Amir mula mengalami serangan panik ketika memandu ke tempat kerja, perkara pertama yang terlintas di fikirannya ialah dia mungkin sedang mengalami serangan jantung.
Nafasnya pendek.
Jantung berdegup laju.
Tapak tangan berpeluh.
Kepalanya terasa ringan.
Beliau memberhentikan kereta di tepi jalan dan cuba bertenang.
"Saya betul-betul ingat saya nak mati masa itu."
Namun selepas pemeriksaan perubatan dilakukan, doktor memberitahu bahawa jantungnya berada dalam keadaan baik.
Masalah sebenar bukan pada jantung.
Masalah sebenar adalah keletihan mental yang telah dikumpulkan selama bertahun-tahun.
Lelaki Yang Semua Orang Anggap Kuat
Di pejabat, Amir ialah orang yang sentiasa boleh diharap.
Jika ada projek penting, namanya yang akan dipanggil.
Jika ada masalah pelanggan, dia yang akan menyelesaikannya.
Jika ada kerja tambahan, dia jarang berkata tidak.
Rakan sekerja mengaguminya.
Majikan mempercayainya.
Keluarga pula melihatnya sebagai seorang yang bertanggungjawab.
Tetapi apa yang orang tidak nampak ialah kehidupan yang sedang perlahan-lahan menghimpit dirinya.
Beliau tidur sekitar empat hingga lima jam setiap malam.
Membawa pulang kerja hampir setiap hari.
Membalas e-mel ketika makan malam.
Menghadiri mesyuarat secara dalam talian walaupun pada hujung minggu.
"Saya fikir itu harga yang perlu dibayar untuk berjaya."
Burnout Tidak Berlaku Dalam Sehari
Ramai membayangkan burnout berlaku secara tiba-tiba.
Hakikatnya, ia berlaku sedikit demi sedikit.
Mula-mula anda hanya berasa letih.
Kemudian anda mula hilang semangat.
Selepas itu anda mula mudah marah.
Tidak lama kemudian, perkara yang dahulu menggembirakan anda sudah tidak memberi apa-apa makna.
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), burnout dikaitkan dengan tekanan kronik di tempat kerja yang tidak berjaya diuruskan dengan baik dan dicirikan oleh keletihan tenaga, sikap negatif terhadap kerja serta penurunan prestasi profesional.
Tanda-Tanda Yang Amir Abaikan
Apabila melihat semula, Amir mengakui sebenarnya banyak petanda yang muncul lebih awal.
Antaranya:
- Sukar tidur walaupun badan penat
- Sentiasa berasa letih
- Mudah marah dengan perkara kecil
- Hilang minat terhadap hobi
- Sukar memberi tumpuan
- Rasa bersalah apabila berehat
Namun seperti ramai orang lain, beliau memilih untuk mengabaikannya.
"Saya selalu cakap pada diri sendiri, seminggu lagi okeylah."
Tetapi seminggu itu bertukar menjadi beberapa bulan.
Dan beberapa bulan bertukar menjadi beberapa tahun.
Apabila Badan Mula Memberontak
Pakar kesihatan mental sering menjelaskan bahawa apabila tekanan emosi tidak ditangani, tubuh akhirnya akan mula memberi isyarat.
Bagi sesetengah orang, ia muncul sebagai sakit kepala.
Bagi yang lain, sebagai masalah tidur.
Bagi Amir, ia muncul dalam bentuk serangan panik.
Tubuhnya seakan-akan memberitahu bahawa ia tidak lagi mampu menanggung beban yang sama.
Bahagian Yang Paling Sukar
Bukan mendapatkan rawatan.
Bukan mengambil cuti.
Bukan menghadiri sesi kaunseling.
Bahagian yang paling sukar ialah mengakui bahawa dirinya memerlukan bantuan.
"Saya selalu fikir orang kuat tak perlukan bantuan sesiapa."
Hari ini, beliau melihat perkara itu secara berbeza.
Menurutnya, keberanian sebenar bukanlah menanggung semuanya sendirian.
Keberanian sebenar ialah mengakui apabila kita tidak lagi mampu melakukannya.
Perubahan Kecil Yang Membantu
Amir tidak berhenti kerja.
Beliau tidak berpindah ke tempat lain.
Sebaliknya, beliau mula membuat perubahan kecil.
Antaranya:
✅ Tidak membalas e-mel selepas waktu tertentu
✅ Mengutamakan tidur
✅ Berjalan kaki setiap hari
✅ Mengambil cuti tahunan yang selama ini tidak digunakan
✅ Bercakap dengan seseorang yang dipercayai
✅ Mendapatkan nasihat profesional
Pada mulanya, perubahan itu kelihatan kecil.
Tetapi selepas beberapa bulan, kesannya mula dirasai.
"Saya Tak Pernah Rasa Sebegini Selama Bertahun-Tahun"
Hari ini, Amir masih bekerja.
Masih mempunyai tanggungjawab.
Masih menghadapi tekanan seperti orang lain.
Perbezaannya ialah beliau kini memahami bahawa kesihatan mental perlu dijaga sama seperti kesihatan fizikal.
"Saya ingat kejayaan bermaksud sentiasa bekerja lebih keras. Sekarang saya sedar kejayaan juga bermaksud tahu bila perlu berehat."
Pengajaran Untuk Kita Semua
Burnout tidak hanya berlaku kepada individu yang lemah.
Malah, ia sering berlaku kepada mereka yang paling berdedikasi.
Mereka yang sentiasa membantu.
Mereka yang sentiasa berkata "saya boleh".
Mereka yang sentiasa meletakkan keperluan orang lain di hadapan keperluan diri sendiri.
Sebab itulah burnout sering tidak disedari sehingga keadaan menjadi lebih serius.
Kesimpulan
Ramai orang menunggu sehingga tubuh mereka "rosak" sebelum memberi perhatian kepada kesihatan mental.
Tetapi burnout jarang memberi amaran yang besar.
Ia datang perlahan-lahan.
Dalam bentuk keletihan.
Dalam bentuk gangguan tidur.
Dalam bentuk hilang kegembiraan terhadap hidup.
Mungkin sebab itulah kisah Amir begitu dekat dengan ramai orang.
Kerana di luar sana, terdapat ramai lagi yang sedang berkata:
"Saya okey."
Sedangkan jauh di sudut hati, mereka sebenarnya sedang bergelut untuk terus bertahan.
Dan mungkin perkara paling penting yang mereka perlu dengar hari ini ialah:
Anda tidak perlu menunggu sehingga runtuh untuk meminta bantuan.
Rujukan
- World Health Organization (WHO) - Burnout in ICD-11 and Workplace Mental Health.
- Majlis Keselamatan Negara (MKN) - Burnout: Punca dan Cara Mengatasi.
- National Health and Morbidity Survey (NHMS) 2023 - Mental Health Findings in Malaysia.
- Dangerous Burnout Rates and Why Malaysia Must Act Now.
