SOALAN: Saya tidak terlalu gemuk, tetapi perut semakin buncit sejak kebelakangan ini. Adakah ini sekadar masalah penampilan atau petanda sesuatu yang lebih serius?
JAWAPAN:
Ramai lelaki dan wanita Malaysia berdepan situasi yang sama.
Berat badan mungkin masih dalam julat yang boleh diterima, namun saiz pinggang semakin bertambah. Seluar lama mula terasa sempit, dan gambar di cermin menunjukkan perut yang semakin menonjol.
Bagi sesetengah individu, keadaan ini dianggap sekadar isu kosmetik. Namun menurut pakar kesihatan, perut buncit boleh menjadi petunjuk kepada risiko kesihatan yang lebih besar, terutamanya jika melibatkan pengumpulan lemak di bahagian abdomen. [who.int], [who.int], [myos.org.my]
Bukan Semua Lemak Adalah Sama
Lemak yang berada di bawah kulit boleh dilihat dan dicubit.
Tetapi terdapat satu lagi jenis lemak yang lebih membimbangkan iaitu lemak viseral (visceral fat).
Lemak ini berkumpul di sekeliling organ dalaman seperti hati, pankreas dan usus. Dalam jumlah yang berlebihan, ia boleh meningkatkan risiko pelbagai penyakit kronik. [who.int], [who.int]
Pakar Perubatan Keluarga, Dr. Ahmad Firdaus Mohd Noor, berkata ramai pesakit terkejut apabila mengetahui bahawa seseorang tidak perlu kelihatan terlalu gemuk untuk mempunyai lebihan lemak viseral.
"Kita selalu fokus kepada berat badan keseluruhan. Tetapi dalam banyak kes, ukuran pinggang sebenarnya memberi gambaran yang lebih jelas tentang risiko kesihatan seseorang."
Kenapa Perut Mudah Membesar Selepas Umur 30 Tahun?
Ini antara soalan yang paling kerap ditanya.
Jawapannya melibatkan beberapa faktor.
Antaranya:
- Kurang aktiviti fizikal
- Duduk terlalu lama
- Pengambilan kalori berlebihan
- Kurang tidur
- Tekanan kerja
- Kehilangan jisim otot apabila usia meningkat
Bagi kebanyakan pekerja pejabat, rutin harian yang kurang aktif menjadi penyumbang utama.
Bayangkan seorang pegawai bank berusia 38 tahun.
Pagi memandu ke pejabat.
Duduk hampir sepanjang hari.
Mesyuarat secara dalam talian.
Makan tengah hari di restoran berhampiran pejabat.
Pulang ke rumah dan berehat di sofa.
Walaupun tidak makan secara berlebihan, corak hidup seperti ini boleh menyumbang kepada peningkatan lemak di bahagian abdomen dari semasa ke semasa.
Adakah Perut Buncit Berkait Dengan Diabetes?
Ya.
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), berat badan berlebihan dan obesiti merupakan antara faktor risiko utama diabetes jenis 2. Pengumpulan lemak di bahagian abdomen khususnya dikaitkan dengan peningkatan rintangan insulin, iaitu keadaan apabila badan kurang berkesan menggunakan insulin untuk mengawal gula darah. [who.int], [who.int]
Garis Panduan Pengurusan Diabetes Jenis 2 Malaysia turut menekankan bahawa pengurangan berat badan dan ukuran pinggang boleh membantu mengurangkan risiko diabetes serta komplikasi kardiovaskular. [moh.gov.my], [mems.my]
Bagaimana Pula Dengan Risiko Penyakit Jantung?
Ini yang sering tidak disedari.
Ramai menganggap perut buncit hanya menjejaskan penampilan, sedangkan lemak viseral mempunyai kaitan dengan:
- Tekanan darah tinggi
- Kolesterol tidak normal
- Penyakit jantung koronari
- Strok
Menurut WHO, faktor-faktor metabolik seperti obesiti, diabetes dan tekanan darah tinggi merupakan antara penyumbang utama penyakit kardiovaskular di seluruh dunia. [who.int], [who.int]
"Apabila ukuran pinggang bertambah, kita bukan hanya bercakap tentang saiz pakaian. Kita bercakap tentang kesihatan jantung, saluran darah dan organ dalaman," jelas Dr. Ahmad Firdaus.
Bagaimana Mengetahui Jika Ukuran Pinggang Berisiko?
Selain memantau berat badan, pakar menggalakkan orang ramai mengukur lilitan pinggang secara berkala.
Secara umum, risiko kesihatan meningkat apabila ukuran pinggang melebihi:
- 90 cm bagi lelaki Asia
- 80 cm bagi wanita Asia
Ukuran ini sering digunakan dalam penilaian risiko metabolik dalam populasi Asia. [moh.gov.my], [mems.my]
Adakah Sit-Up Boleh Hilangkan Perut Buncit?
Ini antara mitos yang paling popular.
Melakukan ratusan sit-up setiap hari tidak semestinya akan menghilangkan lemak perut.
Pakar menjelaskan bahawa badan tidak boleh memilih untuk membakar lemak pada satu bahagian tertentu sahaja.
Sebaliknya, pengurangan lemak perut memerlukan gabungan:
- Pemakanan seimbang
- Pengurangan kalori berlebihan
- Aktiviti fizikal berkala
- Latihan kekuatan
- Tidur yang mencukupi
Pendekatan ini lebih berkesan berbanding hanya memberi tumpuan kepada satu jenis senaman. [imu.edu.my], [pantai.com.my]
Apa Yang Boleh Dilakukan Mulai Hari Ini?
Perubahan kecil sering memberikan kesan yang besar dalam jangka panjang.
Antara langkah yang disyorkan:
✅ Kurangkan minuman bergula
✅ Berjalan kaki sekurang-kurangnya 30 minit sehari
✅ Tingkatkan pengambilan sayur-sayuran
✅ Amalkan konsep Suku-Suku-Separuh
✅ Kurangkan masa duduk yang terlalu lama
✅ Lakukan latihan kekuatan sekurang-kurangnya dua kali seminggu
✅ Dapatkan tidur yang mencukupi
Langkah-langkah ini bukan sahaja membantu mengurangkan lemak perut, tetapi juga meningkatkan kesihatan keseluruhan. [pantai.com.my], [islandhospital.com], [who.int]
Kesimpulan
Perut buncit bukan sekadar isu penampilan atau estetika.
Dalam banyak keadaan, ia boleh menjadi petanda awal bahawa tubuh sedang menyimpan lemak berlebihan di kawasan yang berisiko tinggi terhadap kesihatan. Risiko diabetes, penyakit jantung dan masalah metabolik lain sering bermula secara perlahan tanpa gejala yang jelas. [who.int], [who.int], [moh.gov.my]
Justeru, jika ukuran pinggang semakin bertambah setiap tahun, mungkin sudah tiba masanya untuk memberi perhatian bukan sahaja kepada angka pada penimbang, tetapi juga kepada apa yang berlaku di sebalik perut yang semakin membesar.
Fakta Ringkas
Benarkah orang kurus boleh ada perut buncit?
Ya. Seseorang boleh mempunyai berat badan yang kelihatan normal tetapi masih mempunyai pengumpulan lemak viseral yang tinggi. [who.int], [who.int]
Adakah lemak perut meningkatkan risiko diabetes?
Ya. Lemak abdomen dikaitkan dengan rintangan insulin dan peningkatan risiko diabetes jenis 2. [moh.gov.my], [who.int]
Perlukah saya risau jika perut semakin besar walaupun berat badan tidak banyak berubah?
Ya. Pertambahan ukuran pinggang boleh menjadi petanda perubahan komposisi badan dan peningkatan risiko metabolik. [moh.gov.my], [mems.my]
Rujukan Perubatan
- Clinical Practice Guidelines (CPG) Management of Type 2 Diabetes Mellitus (6th Edition), Malaysia. [mems.my], [moh.gov.my]
- World Health Organization (WHO) – Diabetes Fact Sheet & Risk Factors. [who.int], [who.int]
- Malaysian Healthy Plate (Pinggan Sihat Malaysia). [pantai.com.my], [islandhospital.com], [imu.edu.my]
- Malaysia Obesity and Population Health Trends. [ssph-journal.org], [myos.org.my]
