KUALA LUMPUR: Pada mulanya, Amir menyangka dia hanya penat bekerja.
Sebagai pengurus projek di sebuah syarikat swasta, hari-harinya dipenuhi mesyuarat, panggilan telefon dan tarikh akhir yang tidak pernah habis. Pulang ke rumah pada waktu malam, dia masih membuka komputer riba untuk menyelesaikan tugasan yang tertangguh.
Beberapa bulan kemudian, sesuatu mula berubah.
Dia bangun pagi dengan rasa letih walaupun tidur hampir lapan jam. Perkara yang dahulu mudah dilakukan kini terasa membebankan. Malah, menerima e-mel baharu juga sudah cukup untuk membuatkan emosinya terganggu.
"Saya ingat saya cuma stres. Rupanya saya sudah sampai tahap burnout," katanya.
Pakar kesihatan mental berkata keadaan seperti ini semakin kerap berlaku, terutama dalam kalangan pekerja yang berdepan tekanan kerja berpanjangan, tuntutan prestasi tinggi dan kesukaran mengimbangi kehidupan peribadi dengan kerjaya. [mkn.gov.my], [who.int]
Malah beberapa laporan menunjukkan kadar burnout dalam kalangan pekerja Malaysia terus menjadi kebimbangan, khususnya dalam generasi muda dan golongan profesional. [hrhub.my], [nst.com.my]
Apa Itu Burnout?
Menurut Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), burnout ialah sindrom yang berpunca daripada tekanan kronik di tempat kerja yang tidak berjaya diurus dengan baik. Ia bukan sekadar keletihan biasa dan bukan juga tanda seseorang lemah. [mkn.gov.my]
Majlis Keselamatan Negara (MKN) dalam artikel kesihatan awamnya menjelaskan bahawa burnout dicirikan oleh keletihan fizikal dan emosi yang ketara, perasaan sinis terhadap pekerjaan serta penurunan keupayaan untuk berfungsi secara berkesan. [mkn.gov.my]
Berikut antara tanda-tanda yang sering muncul tetapi ramai tidak menyedarinya.
1. Sentiasa Penat Walaupun Sudah Berehat
Ini biasanya tanda paling awal.
Anda tidur secukupnya tetapi masih bangun dalam keadaan lesu. Hujung minggu yang sepatutnya memulihkan tenaga juga tidak banyak membantu.
Keletihan yang berkaitan burnout selalunya melibatkan keletihan fizikal dan emosi secara serentak. [mkn.gov.my]
2. Hilang Motivasi Untuk Bekerja
Tugas yang dahulu dilakukan dengan penuh semangat kini terasa seperti beban.
Ada individu yang mula mempersoalkan tujuan mereka bekerja atau merasakan usaha yang diberikan tidak lagi bermakna.
Menurut MKN, perasaan negatif dan menjauhkan diri secara mental daripada pekerjaan merupakan antara ciri utama burnout. [mkn.gov.my]
3. Mudah Marah Dan Cepat Tersinggung
Perkara kecil mula mengganggu emosi.
Rakan sekerja bertanya soalan biasa, tetapi anda terasa ingin melenting.
Anak-anak membuat bising sedikit dan anda terus hilang sabar.
Keadaan ini berlaku kerana stres yang berpanjangan memberi kesan kepada kemampuan mengawal emosi. [mkn.gov.my], [who.int]
4. Sukar Memberi Tumpuan
Anda membaca e-mel yang sama beberapa kali.
Mesyuarat berlangsung tetapi isi perbincangan sukar difahami.
Kerja yang sebelum ini mengambil masa 30 minit kini memerlukan satu atau dua jam untuk disiapkan.
Ramai pekerja mengalami gangguan tumpuan dan keletihan mental apabila mengalami burnout. [mkn.gov.my], [freemalays...atoday.com]
5. Mula Bersikap Sinis Terhadap Kerja
Ini antara tanda yang sering terlepas pandang.
Seseorang mungkin mula mempersoalkan segala-galanya di tempat kerja.
Mereka berasa tidak lagi dihargai, kurang peduli atau menjadi semakin negatif terhadap organisasi, pelanggan atau rakan sekerja.
WHO mengiktiraf sikap sinis dan menjauhkan diri daripada kerja sebagai komponen utama burnout. [mkn.gov.my]
6. Kerap Mengalami Gangguan Tidur
Walaupun penat, anda sukar tidur.
Ada yang kerap terjaga pada waktu malam. Ada juga yang berfikir tentang kerja sebaik sahaja kepala menyentuh bantal.
Dalam jangka panjang, gangguan tidur boleh memburukkan lagi kesan burnout. [who.int], [freemalays...atoday.com]
7. Prestasi Kerja Mula Merosot
Seseorang yang mengalami burnout mungkin mula:
- Terlepas tarikh akhir
- Melakukan lebih banyak kesilapan
- Sukar membuat keputusan
- Hilang kreativiti
Menurut klasifikasi WHO, burnout boleh menyebabkan pengurangan keberkesanan profesional dalam menjalankan tugas. [mkn.gov.my]
8. Kerap Mengalami Sakit Fizikal
Burnout tidak hanya berlaku dalam minda.
Ramai pesakit mengadu simptom fizikal seperti:
- Sakit kepala
- Sakit tengkuk
- Ketegangan otot
- Gangguan perut
- Keletihan berpanjangan
Pakar menjelaskan bahawa stres kronik boleh memberi kesan kepada pelbagai sistem tubuh. [who.int], [freemalays...atoday.com]
9. Menjauhkan Diri Daripada Orang Lain
Ada individu yang mula mengelakkan aktiviti sosial.
Mereka tidak lagi berminat keluar bersama rakan atau menyertai aktiviti keluarga.
Sebaliknya mereka lebih suka bersendirian kerana merasa terlalu letih untuk berinteraksi dengan orang lain.
Ini merupakan antara petanda bahawa tekanan emosi mungkin sudah menjadi lebih serius. [who.int], [freemalays...atoday.com]
10. Merasakan Diri Tidak Lagi Mampu Mengendalikan Kehidupan Harian
Ini antara tanda yang paling membimbangkan.
Tugasan biasa seperti menjawab e-mel, menghadiri mesyuarat atau mengurus keluarga terasa sangat sukar.
Sesetengah individu menggambarkannya sebagai:
"Saya rasa macam kosong."
"Saya sudah tiada tenaga untuk apa-apa."
"Saya cuma mahu semuanya berhenti."
Pakar menegaskan bahawa pada tahap ini, bantuan profesional perlu dipertimbangkan. [mkn.gov.my], [who.int]
Mengapa Burnout Semakin Menjadi Isu Di Malaysia?
Isu burnout kini semakin mendapat perhatian dalam negara.
Kementerian Kesihatan Malaysia sedang membangunkan dasar kesihatan mental di tempat kerja bagi memperkukuh sokongan terhadap kesejahteraan pekerja dan mengurangkan risiko berkaitan tekanan kerja serta burnout. [sea.people...global.com], [straitshub.com]
Beberapa tinjauan juga menunjukkan sebahagian besar pekerja Malaysia melaporkan mengalami simptom burnout, dengan isu keseimbangan kerja dan kehidupan menjadi antara faktor utama. [hrhub.my], [nst.com.my]
Bila Perlu Mendapatkan Bantuan?
Pertimbangkan untuk berbincang dengan doktor atau profesional kesihatan mental jika:
- Simptom berlanjutan selama beberapa minggu atau bulan
- Prestasi kerja semakin terjejas
- Hubungan dengan keluarga dan rakan mula terganggu
- Anda berasa putus asa atau hilang kawalan
- Gangguan tidur semakin serius
Mendapatkan bantuan awal boleh membantu mengelakkan masalah menjadi lebih serius.
Kesimpulan
Burnout bukan sekadar "penat bekerja".
Ia adalah keadaan yang boleh menjejaskan kesihatan mental, fizikal, hubungan sosial dan kualiti hidup seseorang.
Dalam budaya yang sering mengagungkan kesibukan dan produktiviti, ramai tidak menyedari mereka sebenarnya sedang menuju ke arah burnout.
Kadangkala tanda amaran itu sudah ada.
Cuma kita terlalu sibuk untuk mendengarnya.
Rujukan Perubatan & Kesihatan Malaysia
- Majlis Keselamatan Negara (MKN) Malaysia, Burnout: Punca dan Cara Mengatasi (2024). [mkn.gov.my]
- WHO Malaysia, Transforming Workplaces: The Crucial Push for Mental Health Inclusivity in Malaysia (2024). [who.int]
- Kementerian Kesihatan Malaysia, pembangunan Dasar Kesihatan Mental di Tempat Kerja (2026). [sea.people...global.com], [straitshub.com]
- Employment Hero Wellness at Work Report Malaysia 2024. [hrhub.my], [nst.com.my]
- National Health and Morbidity Survey (NHMS) 2023, dirujuk dalam WHO Malaysia dan laporan kesihatan berkaitan. [who.int], [freemalays...atoday.com]
